چرا از نشاسته بعنوان شناساگر استفاده میشود؟

نشاسته شناساگر برگزیده برای تیتراسیونهای Red-Ox شامل یُـد است، زیرا با یُـد یک کمپلکس آبی رنگ تشکیل میدهد. نشاسته خود یک شناساگر Red-Ox نیست؛ یعنی تغییری در پتانسیل Red-Ox نمیدهد.

در نزدیکی نقطه پایانی غلظت I2 بسیار کم است و رنگ قرمز به زرد کمرنگ تغییر می یابد و این رنگ هم آنقدر کمرنگ میشود که اصلا قابل تشخیص نیست.

نشاسته به مقدار بسیار کم I2 حساس است و باعث میشود رنگ محلول با همان مقدار کم یُـد آبی شده و نقطه پایانی تیز و مشخص باشد.

چرا رنگ آبی؟

بخش فعال و موثر نشاسته آمیلوز است. پلیمر قند آلفا-دی گلوکز است که واحد های ان تکرار میشوند. شکل زیر:

شناساگر چسب نشاسته

مولکولهای کوچک میتوانند در مرکز این پلیمر درهم پیچیده و مارپیچ گونه قرار بگیرند. مانند شکل زیر:

شناساگر چسب نشاسته

a: نمایش شماتیک از ساختار کمپلکس یُـد-نشاسته. زنجیر آمیلوز یک مارپیچ اطراف واحدهای I6

b: نمایی دیگر از مارپیچ نشاسته با یُـد در داخل مارپیچ

 

درحضور نشاسته یُـد بصورت زنجیرهای I6 در داخل مارپیچ آمیلوز در امده و رنگ آبی تیره را پدید می آورد.

 

چرا معرف نشاسته باید تازه تهیه گردد؟

نشاسته یک ترکیب بیولوژیکی است و باید تازه تهیه گردد. البته میتوان از مواد نگهدارنده ای مانند یدید جیوه (به میزان یک میلیگرم در 100 میلی لیتر)یا تیمول یا کلروفرم استفاده کرد.

محصول هیدرولیز نشاسته یک ترکیب کاهنده است بنام گلوکز. بنابراین اگر یک نشاسته هیدرولیز شده در یک تیتراسیون اکسایش-کاهش استفاده شود میتواند منشا خطا گردد.

 

چرا نشاسته در نزدیکی نقطه پایانی اضافه میگردد؟

در یدومتری ایکه I2 یا آنیون تری یدید I3 قطره قطره به محلول حاوی یک کاهنده اضافه میشود؛ میتوان نشاسته را در همان لحظه اول اضافه کرد. اما در یدومتری ایکه در محلول I2 یا آنیون تری یدید I3 آزاد میگردد نمیتوان نشاسته را در ابتدای آزمایش اضافه کرد. زیرا اگر چنین شود برخی از مولکولهای ید اتصال خود با آمیلو را حفظ کرده و حتی در نقطه پایانی هم از ان جدا نمیشوند و یک خطای ناخواسته را ایجاد میکنند.

 

* ایجاد رنگ آبی در واکنش یـد با نشاسته در سال 1814توسط جی.جی کالین کشف گردید. او نشان داد که به کمک این پدیده میتوان یـد را در نسبت یک به 400000 تعیین مقدار کرد.

شناساگر چسب نشاسته